Shitësit Online në Shënjestër të Mashtrimeve Phishing: Kujdes me Pagesat e Rreme
Shitësit online në platforma të ndryshme, siç është MerrJep, janë duke u bërë objektiv i mashtruesve me skema ‘phishing’ që synojnë vjedhjen e të dhënave bankare. Rasti i një qytetari nga Prishtina, i kontaktuar nga një “blerës” i rremë menjëherë pas publikimit të një shpalljeje, ilustron qartë këtë rrezik në rritje.
Menjëherë pasi qytetari i Prishtinës publikoi një shpallje për shitje në MerrJep, ai u kontaktua nga një profil në Viber, që mbante një emër femëror shqiptar, foto gruaje dhe një numër telefoni me prefiks kroat. “Blerësja” e interesuar ofroi të kryente pagesën online, duke dërguar një vegëz (link) të rreme. Kjo vegëz i kërkonte shitësit të verifikonte kartelën bankare dhe të vendoste shumën e saktë në llogari, gjoja për konfirmim pagese. Kur këto informacione nuk iu dhanë, “blerësja” u zhduk. Radio Evropa e Lirë (REL) tentoi të kontaktonte numrin, por komunikimi u ndërpre pasi gazetarët u prezantuan, duke lënë të paverifikuar identitetin e mashtruesit.
**Qëndrimi i MerrJep**
Platforma MerrJep ka deklaruar për REL se nuk ofron shërbime pagesash, ndërmjetësimi, dorëzimi apo konfirmimi pagese që kërkojnë klikim në vegëza të jashtme ose dhënie të dhënash bankare. Ata theksojnë se çdo mesazh i tillë është mashtrim dhe nuk ka lidhje me shërbimet e tyre. MerrJep sqaron se mashtruesit monitorojnë shpalljet e reja, kontaktojnë shitësit përmes Viber ose WhatsApp dhe më pas i drejtojnë në faqe të rreme që imitojnë platformën ose shërbime pagesash, me qëllim vjedhjen e të dhënave financiare. Kjo është një dukuri ndërkombëtare e “phishing”-ut. Platforma raporton raste të dyshimta te Policia dhe njësitë për krime kibernetike, por nuk informohet për rezultatet e hetimeve.
**Si Funksionojnë Skemat dhe Vlerësimet e Ekspertëve**
Kujtim Kryeziu, drejtor ekzekutiv në kompaninë e sigurisë kibernetike Sentry, shpjegon se këto mashtrime janë “shumë të rrezikshme” pasi shfrytëzojnë faktorin njerëzor përmes “inxhinierisë sociale” për të manipuluar viktimat që të japin vetë të dhënat bankare. George Papariga, ekspert ndërkombëtar i sigurisë kibernetike dhe drejtor ekzekutiv i BugStream, shton se skemat nisin me zhvendosjen e komunikimit nga platformat zyrtare në aplikacione si Viber, WhatsApp, ku dërgohen vegëza të rreme për “konfirmim pagese” ose “dërgesë”. Këto vegëza çojnë në faqe “phishing” që imitojnë shërbime legjitime, me qëllim mbledhjen e të dhënave financiare. Rreziku qëndron në faktin se kriminelët nuk sulmojnë bankat, por manipulojnë përdoruesit që t’u japin vetë të dhënat e kartelës, kodet njëpërdorimëshe dhe fjalëkalimet.
Sipas Kryeziut, mashtrimet online janë shtuar dhe sofistikuar viteve të fundit, duke përdorur edhe inteligjencën artificiale për të krijuar mesazhe dhe faqe mashtruese më bindëse. Ai thekson nevojën që këto raste të trajtohen si krime serioze kibernetike, me hetime të shpejta dhe bashkëpunim të ngushtë ndërinstitucional.
**Përgjigjet e Institucioneve të Drejtësisë**
Institucionet e drejtësisë ofrojnë pak hollësi rreth hetimeve. Policia e Kosovës nuk ka dhënë detaje specifike për rastet që përfshijnë platforma si MerrJep, duke theksuar se “çdo rast i raportuar trajtohet në koordinim me prokurorinë”. Të dhënat e policisë tregojnë 336 raste mashtrimi të raportuara deri në korrik të vitit 2026 dhe 349 raste në vitin 2025 (pavarësisht formës së kryerjes).
Nga prokuroritë e kontaktuara nga REL, vetëm Prokuroria Themelore në Pejë konfirmoi pesë raste mashtrimi kompjuterik deri në korrik 2026, prej të cilave tre janë kallëzime penale kundër kryerësve të panjohur dhe dy raporte informuese, të gjitha në hetim. Prokuroria Speciale dhe prokuroritë në Prishtinë, Mitrovicë e Prizren thanë se nuk mund të identifikonin raste specifike me informacionet e ofruara nga REL.
**Si Duhet të Reagojnë Platformat dhe Si të Mbrohen Qytetarët**
Papariga thekson se platformat nuk duhet t’ua lënë gjithë barrën e sigurisë përdoruesve. Përveç paralajmërimeve, duhet të implementojnë strategji mbrojtjeje me disa shtresa, duke përfshirë identifikimin dhe bllokimin e vegëzave të dyshimta, analizimin e sjelljes së llogarive abuzive dhe parandalimin e zhvendosjes së komunikimit jashtë platformës. MerrJep nga ana e saj, deklaron se heton rastet e raportuara, largon shpalljet dhe llogaritë mashtruese, bllokon llogaritë abuzive dhe bashkëpunon me organet e rendit duke raportuar faqet dhe domenet mashtruese.
Për t’u mbrojtur nga këto skema, Policia e Kosovës dhe ekspertët këshillojnë:
* Mos klikoni në vegëza të dyshimta të dërguara përmes Viber, WhatsApp, SMS apo email.
* Mos jepni kurrë të dhënat e kartelës bankare (numrin, datën e skadimit, CVV-në), kredencialet e bankimit online, fjalëkalimet apo kodet njëpërdorimëshe (OTP/SMS) për të pranuar pagesa. Siç thekson Papariga, një shitës nuk ka nevojë për këto informacione për të pranuar para.
* Në rast se bini pre e mashtrimit, kontaktoni menjëherë bankën për të bllokuar kartelën ose aksesin online, ruani të gjitha provat dixhitale dhe raportoni rastin në Polici.
Kujtim Kryeziu përmbledh se mbrojtja më e mirë mbetet kombinimi i masave teknike, bashkëpunimit institucional dhe ndërgjegjësimit të qytetarëve, pasi metodat e mashtruesve evoluojnë vazhdimisht.