**Si të rrisim fëmijë të mbarë e të suksesshëm? Këshillat thelbësore të psikologëve të Harvardit**
Në epokën e dixhitalizimit, ku fëmijët kalojnë më shumë kohë para ekraneve sesa jashtë – dikur luanin me letra në vend që të ndiqnin personazhe virtualë në një ekran – lind pyetja: A po i rrisim fëmijët tanë në mënyrën e duhur? Realiteti i rritjes së fëmijëve sot është shumë i ndryshëm, megjithatë, ndoshta është koha të kthehemi tek themelet e një edukimi të shëndetshëm.
Psikologët e Universitetit të Harvardit kanë ndërmarrë studime të thelluara mbi atë që e bën një fëmijë të mirë dhe të suksesshëm. Ata kanë arritur në përfundimin se ekzistojnë disa elemente thelbësore që mbeten të pazëvendësueshme pavarësisht ndryshimeve të kohës.
**1. Kaloni kohë cilësore me fëmijët tuaj**
Kjo mund të duket si një këshillë e thjeshtë, por në kohët e sotme të ngarkuara, shpesh zgjedhim rrugën më të lehtë: t’i japim fëmijës një lodër elektronike apo një tablet, në vend që të merremi me të. Kalimi i kohës cilësore me fëmijët nënkupton shkëputjen nga mediat sociale, lajmet, e-mailet apo mesazhet, për t’u angazhuar në aktivitete të përbashkëta. Lexoni një libër së bashku, luani me top, bëni një shëtitje apo thjesht ndërveproni me ta. Kjo krijon lidhje të forta dhe i bën fëmijët të ndihen të vlerësuar.
**2. Komunikoni hapur me fëmijën**
Sipas studiuesve të Harvardit, ndonëse shumica e prindërve dhe kujdestarëve shprehin se fëmijët janë një prioritet i lartë, shpesh ky mesazh nuk perceptohet si i tillë nga vetë fëmijët. Interesohuni sinqerisht për atë që po ndodh në jetën e fëmijës suaj. Komunikoni rregullisht me mësuesit, trajnerët apo kujdestarët. Vëreni nëse ka ndryshime në sjelljen e tyre. Krijoni një ambient ku fëmija juaj ndihet i lirë të flasë hapur dhe të dëgjohet. Ata kanë nevojë të ndiejnë se janë prioritet në jetën tuaj. Nuk mjafton t’u sigurosh ushqim, siguri apo objekte materiale; fëmijët kërkojnë vlerësim verbal. Fjalët kanë peshë. Ftojini ata të ndajnë përvojat e tyre nga shkolla, detyrat e shtëpisë, miqtë dhe çdo gjë tjetër që i shqetëson apo i gëzon.
**3. Mësojini fëmijët si të zgjidhin probleme pa u fokusuar vetëm te rezultati**
Një nga dhuratat më të çmuara që mund t’i jepni fëmijës suaj është aftësia për të analizuar dhe zgjidhur problemet. Besojuni atyre të marrin vendime dhe të përballen me pasojat e tyre. Ju nuk mund t’u zgjidhni problemet gjatë gjithë kohës. Është e shëndetshme t’i lini të përjetojnë jetën përmes këndvështrimit të tyre, duke u dhënë hapësirë për të provuar dhe gabuar. Festoni përpjekjet dhe mësimet e tyre, jo vetëm arritjet përfundimtare.
**4. Shprehini mirënjohje fëmijës**
Studimet tregojnë se njerëzit që kultivojnë zakonin e mirënjohjes janë më zemërgjerë, të mëshirshëm dhe falës. Ata kanë më shumë gjasa të jenë të lumtur dhe të shëndetshëm. Prindërit duhet t’u caktojnë detyra fëmijëve dhe më pas t’u shprehin mirënjohje për punën e kryer dhe arritjet e tyre. Është thelbësore që fëmijët ta ndiejnë mirënjohjen; është një dhuratë e mrekullueshme. Sa herë që ata bëjnë diçka, falënderoni për përpjekjen dhe punën e tyre. Si prindër, ju keni detyrën t’u mësoni fëmijëve të jenë të ndjeshëm dhe të mëshirshëm ndaj të tjerëve, dhe fëmijët mësojnë më së miri nga shembulli.
**5. Mësojini fëmijët të shohin “tablonë e madhe”**
Mësojini fëmijës të jetë një dëgjues i mirë, të ndërveprojë pa u varur nga teknologjia, të jetë i ndjeshëm ndaj të tjerëve jashtë familjes, dhe të mos gjykojë askënd bazuar në fe apo kombësi. Ekspozimi i fëmijës ndaj kulturave të ndryshme ndihmon në zhvillimin e një personi të dashur, të hapur ndaj botës dhe të lumtur. Kjo i ndihmon ata të kenë një perspektivë të gjerë dhe të kuptojnë kompleksitetin e botës.