Vajzat e porsalindura mund të tregojnë një interes më të madh ndaj fytyrave njerëzore sesa djemtë, sipas një studimi të ri që analizoi aftësinë e vëmendjes vetëm disa orë pas lindjes.
Shkencëtarët testuan 130 foshnja brenda 72 orëve të para të jetës, në një fazë kur ndikimi i përvojave sociale pas lindjes është ende shumë i kufizuar.
Foshnjave iu shfaqën njëkohësisht dy video: njëra paraqiste fytyrën e një personi, ndërsa tjetra tregonte topat metalikë në lëvizje të një lavjerrësi të Njutonit.
Rezultatet treguan se të dyja gjinitë preferonin të shikonin fytyrën njerëzore, por vajzat, mesatarisht, kalonin një pjesë më të madhe të kohës duke u fokusuar te stimuli social.
Dallimi u vu re vetëm disa orë pas lindjes
Profesor Sir Simon Baron-Cohen, drejtor i Autism Research Centre në Universitetin e Cambridge dhe mbikëqyrës i studimit, tha se rezultatet mund të ndihmojnë në debatin e gjatë mbi rolin e biologjisë dhe mjedisit në dallimet mes gjinive.
“Fakti që këto dallime shfaqen brenda disa orëve pas lindjes, përpara se të ketë pasur shumë përvojë pas lindjes, sugjeron se faktorët prenatalë mund të luajnë një rol”, tha ai.
Megjithatë, studiuesit theksojnë se kjo nuk do të thotë se sjellja përcaktohet vetëm nga biologjia.
“Pra, bëhet fjalë për natyrën dhe edukimin, jo për natyrën ose edukimin”, shtoi Baron-Cohen.
Një studim i mëparshëm kishte dhënë rezultate të ngjashme
Ekipi vendosi ta hetonte këtë çështje pas një studimi të publikuar në vitin 2000.
Ai kishte raportuar se djemtë e porsalindur kalonin më shumë kohë duke parë objekte, ndërsa vajzat më shumë kohë duke parë fytyra njerëzore.
Megjithatë, rezultatet e atij studimi nuk ishin përsëritur në mënyrë të drejtpërdrejtë për rreth 25 vjet dhe metodologjia e tij ishte kritikuar.
Një nga problemet kryesore ishte se studiuesi që kryente eksperimentin përdorej vetë si stimuli social, ndërsa objekti tjetër paraqitej në mënyrë statike.
Kjo mund të kishte ndikuar në sjelljen e foshnjave dhe në mënyrën se si interpretoheshin rezultatet.
Eksperimenti i ri u projektua për të shmangur paragjykimet
Në studimin e ri, të publikuar në revistën “Biology of Sex Differences”, shkencëtarët përdorën dy video të vendosura krah për krah: një fytyrë të një personi të panjohur dhe një objekt në lëvizje.
Personat që regjistronin drejtimin e shikimit të foshnjave nuk e dinin as gjininë e tyre dhe as se cila video përfaqësonte stimulin social.
Ata regjistronin vetëm nëse foshnja po shikonte majtas apo djathtas.
Kjo metodë u përdor për të zvogëluar mundësinë që pritshmëritë e studiuesve për dallimet gjinore të ndikonin në rezultatet.
Analiza tregoi se, mesatarisht, vajzat shikonin për një kohë më të gjatë fytyrën njerëzore.
Studiuesit kërkojnë kujdes në interpretim
Pavarësisht rezultatit, autorët paralajmërojnë se nuk duhet të arrihet në përfundimin se vajzat individualisht janë gjithmonë më të vëmendshme se djemtë.
Autorja kryesore Yumnah Khan, studiuese doktorature në Autism Research Centre, tha se rezultatet përfaqësojnë mesatare në nivel grupi.
“Është shumë e rëndësishme të theksojmë se nuk është çështje e natyrës ose edukimit, por e natyrës dhe edukimit”, tha ajo.
“Ne tashmë e dimë se mjedisi luan një rol shumë të rëndësishëm në formësimin e dallimeve mes gjinive.”
Sipas Khan, fakti që një dallim është vërejtur që në lindje mund të sugjerojë një ndikim të faktorëve biologjikë prenatalë, por studimi nuk i testoi drejtpërdrejt mekanizmat biologjikë që mund të qëndrojnë pas tij.
Për këtë arsye, nuk mund të thuhet me siguri se dallimi shkaktohet nga struktura apo zhvillimi biologjik i trurit.
Nuk do të thotë se çdo vajzë është më e vëmendshme se çdo djalë
Studiuesit nënvizojnë se dallimi u pa vetëm në nivelin mesatar të grupit.
Kjo do të thotë se rezultatet nuk mund të përdoren për të parashikuar sjelljen e një foshnjeje individuale.
Mund të ketë shumë djem që tregojnë interes më të madh ndaj fytyrave sesa shumë vajza dhe anasjelltas.
Ekipi tani dëshiron të kuptojë nëse këto dallime shumë të hershme kanë ndonjë lidhje me zhvillimin e mëvonshëm të gjuhës, sjelljes dhe aftësive sociale.
Lidhja e mundshme me zhvillimin e gjuhës dhe autizmin
Një fushë që i intereson veçanërisht ekipit është neurodiversiteti dhe autizmi, i cili diagnostikohet më shpesh te djemtë sesa te vajzat.
Studiuesit duan të kuptojnë nëse ndryshimet e hershme në orientimin social mund të kenë ndonjë rol në modelet e zhvillimit që shfaqen më vonë.
Khan sugjeron gjithashtu se është e mundur që një interes më i madh ndaj stimujve socialë që në lindje të ketë lidhje me faktin se vajzat, mesatarisht, zhvillojnë disa aftësi gjuhësore më herët.
Megjithatë, kjo mbetet vetëm një hipotezë dhe nuk është provuar nga ky studim.
Për të kuptuar më mirë lidhjen, studiuesit kanë nisur një studim afatgjatë që do t’i ndjekë të njëjtët pjesëmarrës gjatë viteve.
Qëllimi është të shihet nëse dallimet e vërejtura vetëm disa orë pas lindjes lidhen realisht me mënyrën se si zhvillohen më vonë truri, gjuha dhe sjellja sociale. /GazetaExpress/