Sulmet e raportuara ndaj anijeve në Ngushticën e Hormuzit dhe përreth saj kanë arritur nivelin më të lartë që nga fillimi i luftës me Iranin, tregojnë të dhënat detare, ndërsa Teherani po përpiqet të rivendosë kontrollin mbi këtë rrugë ujore jetike, në një kohë kur çmimet e naftës po bien, raporton CNN.
Në tetor, numri i sulmeve të raportuara në Qendrën e Operacioneve të Tregtisë Detare të Mbretërisë së Bashkuar (UKMTO), e cila është e lidhur me Marinën Mbretërore britanike, e kaloi shifrën 30 për herë të parë që nga fillimi i luftës SHBA-Iran në fund të shkurtit.
Deri të dielën, në nëntor ishin raportuar të paktën 22 sulme, shifra e dytë më e lartë që nga fillimi i luftës, sipas një analize të CNN-it të të dhënave të UKMTO-së. Zona e raportimit përfshin Ngushticën e Hormuzit, Gjirin Persik dhe Gjirin e Omanit.
Para tetorit, numri i sulmeve të raportuara në rajon ishte mesatarisht rreth 10 në muaj. Shifrat ndryshojnë, por të dhënat e Organizatës Ndërkombëtare Detare gjithashtu tregojnë se tetori kishte numrin më të lartë të incidenteve të konfirmuara deri më tani këtë vit.
Që nga fillimi i konfliktit, ngushtica është shndërruar në një vijë fronti të kontestuar ashpër, ku sulmet kanë penguar transportin detar të naftës dhe gazit dhe kanë shkaktuar pasoja ekonomike në mbarë botën.
Irani filloi të përpiqej të ndalte trafikun detar pas sulmeve amerikano-izraelite që nisën luftën. Në përgjigje, SHBA-ja vendosi një bllokadë ndaj porteve iraniane dhe, siç ka raportuar më herët CNN-i, vendet prodhuese të Gjirit kanë gjetur mënyra për t’i kaluar anijet përmes ngushticës.
Trafiku tregtar përmes kësaj ngushtice – nëpër të cilën para luftës kalonte një e pesta e naftës botërore – vazhdon të jetë në nivel të reduktuar krahasuar me nivelin bazë të vitit 2025.
Ndërsa çmimet globale të naftës po bien dhe të ardhurat e Iranit nga nafta bruto po përballen me presion gjithnjë e më të madh, Teherani po shton sulmet. Ekspertët thonë se vendi po humb ndikimin e tij mbi këtë rrugë ujore dhe mund t’i përshkallëzojë edhe më tej sulmet në përpjekje për ta detyruar Uashingtonin të bëjë lëshime.
Trump thotë se nuk ka nevojë për marrëveshje
Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë ia atribuon rënien e fundit të çmimeve të naftës rimëkëmbjes së eksporteve nga Gjiri. Çmimet ranë gjithashtu pas rezultateve të zgjedhjeve të mesmandatit në SHBA, ndërsa u zbehën shqetësimet për një aksion të ri ushtarak amerikan në Lindjen e Mesme.
“Tregjet duket se po e marrin gjithnjë e më shumë si të mirëqenë se rikthimi në një luftë në shkallë të plotë nuk ka gjasa dhe se furnizimet me naftë do të rimëkëmben gradualisht”, tha për CNN-in Hamidreza Azizi, analist i lartë për Iranin në institutin kërkimor International Crisis Group (ICG). “Por ky supozim mund të ndryshojë shpejt nëse Irani vendos ta intensifikojë përballjen.”
Ndërkohë, të ardhurat e Iranit nga nafta po bien ndjeshëm, pasi bllokada amerikane ndaj porteve iraniane vazhdon të pengojë furnizimin e tregjeve globale me naftë nga ky vend, sipas shërbimit të monitorimit të të dhënave detare Kpler.
“Nafta iraniane në det, jashtë zonës së bllokadës (amerikane), ka rënë në zero, pasi ngarkesat e fundit u shkarkuan në Kinë në fillim të këtij muaji. Si pasojë, të ardhurat e Iranit nga nafta mund të bien në zero deri në mesin e dhjetorit”, raportoi Kpler në fund të tetorit.
Presidenti amerikan Donald Trump tha këtë muaj se SHBA-ja “nuk ka nevojë për marrëveshje” me Teheranin dhe urdhëroi zëvendëspresidentin JD Vance që ta përqendronte vëmendjen diku tjetër.
“Ne nuk kemi nevojë për marrëveshje me Iranin. Ato ditë kanë kaluar prej kohësh!”, shkroi Trump në Truth Social. “Ne i kemi paratë e tyre, qindra miliarda dollarë, dhe e kemi ngushticën e tyre!”
Më vonë, ai la të kuptohej se nuk do të ngurronte t’i rifillonte sulmet ushtarake në Iran nëse do të ishte e nevojshme.
Tri cisterna të goditura në Hormuz që nga e premtja
Gjatë sulmeve të fundit, predha goditën tri cisterna që po dilnin nga ngushtica të premten dhe të shtunën, sipas Marisks, një kompani për menaxhimin e rreziqeve detare.
Marisks nuk konfirmoi se kush qëndronte pas sulmeve, megjithëse tha se përfshirja e Iranit “vlerësohet si e mundshme”.
Në bordin e Captain Leon, një cisterne për transportin e kimikateve dhe naftës me flamur të Ishujve Marshall, shpërtheu zjarr pasi u godit në pjesën e përparme, në orën 15:00 sipas kohës së koordinuar universale (10:00 sipas kohës lindore amerikane) të së premtes. I gjithë ekuipazhi raportohet se është i sigurt, tha Marisks.
Torkel, një cisternë për transportin e naftës bruto me flamur të Hong Kongut, mori flakë pasi u godit në pjesën e prapme, në orën 05:00 sipas kohës së koordinuar universale të së shtunës (mesnatën e së shtunës sipas kohës lindore amerikane). Më pak se një orë më vonë, Arina, gjithashtu me flamur të Hong Kongut, u godit nga një raketë në dhomën e motorëve.
Sulmet dëshmojnë “kërcënimin e vazhdueshëm kritik” ndaj transportit detar tregtar në rajon, tha Marisks, veçanërisht përgjatë “korridorit jugor” pranë vijës bregdetare të Omanit, të cilin Irani e kundërshton me vendosmëri.
