Sulmet ruse në Ukrainë shkatërrojnë miliona libra dhe dëmtojnë trashëgiminë kulturore
Sulmet e vazhdueshme ruse në Ukrainë po godasin thellësisht arsimin dhe kulturën e vendit, duke shkatërruar miliona libra, veçanërisht në prag të vitit të ri shkollor. Një shtypshkronjë në periferi të Kievit, e cila pritej të prodhonte rreth 1.3 milionë tekste shkollore, u shkatërrua plotësisht nga një raketë ruse gjatë natës, duke theksuar sërish pasojat shkatërrimtare të luftës.
Viktoria Haidai, drejtoreshë tregtare e shtëpisë botuese Konvi, shprehet thellësisht e prekur ndërsa shikon rrënojat e shtypshkronjës, ku tashmë nuk ka mbetur pothuajse asgjë e paprekur, raporton BBC. Mes hirit dhe shkatërrimit, u gjet një faqe e karbonizuar nga një libër shkollor i gjuhës angleze, ku shkruhej: “Emri im është William, jam nga Britania e Madhe. Gjyshja ime jeton në Nottingham. Është një qytet i bukur.” Ky libër, ashtu si miliona të tjerë, nuk do të arrijë kurrë në duart e nxënësve ukrainas.
Burimet lokale raportojnë se sulmet e fundit ruse kanë shkatërruar rreth 12 milionë libra, duke goditur më shumë se 35 objekte të industrisë së botimit gjatë javëve të fundit. Vlerësohet se rreth një e treta e të gjithë librave të shtypur në Ukrainë këtë vit janë shkatërruar plotësisht.
“Besoj se ky është një veprim i qëllimshëm nga ana e Federatës Ruse,” shprehet Haidai. “Vetëm gjatë dy muajve të fundit, disa prej shtëpive më të mëdha botuese kanë humbur depot e tyre logjistike, ku ruheshin sasi të mëdha librash.” Ajo thekson se këto sulme nuk synojnë vetëm infrastrukturën fizike, por edhe identitetin kombëtar të Ukrainës.
Ndërkohë, dëme të konsiderueshme janë shkaktuar edhe në kompleksin historik Kyiv-Pechersk Lavra, një nga monumentet më të rëndësishme kulturore dhe fetare të kryeqytetit. Pjesë të Katedrales së Fjetjes së Shën Mërisë u prekën, megjithëse artefaktet fetare ishin zhvendosur më herët në vende të sigurta. Një pjesë e madhe e çatisë së katedrales u përfshi nga flakët pas një sulmi me dron. Kostoja e riparimeve vlerësohet të jetë rreth 11.2 milionë dollarë dhe punimet mund të zgjasin rreth dy vjet. Ky kompleks, i cili përfshin edhe Muzeun e Librit dhe Shtypshkrimit të Ukrainës, është pjesë e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s që nga viti 1990 dhe u përfshi në listën e trashëgimisë në rrezik në vitin 2023.
Pavarësisht kësaj, Kremlini ka mohuar vazhdimisht se sulmon qëllimisht objektiva civile gjatë agresionit të tij në Ukrainë, ndonëse një numër i madh sulmesh me raketa dhe dronë kanë goditur ndërtesa banimi dhe infrastrukturë civile. Mes rrënojave të shtypshkronjave dhe tregjeve të librave, mbeten faqet e djegura të historisë së një vendi që, përveç luftës për territor, po përpiqet me ngulm të mbrojë edhe gjuhën, arsimin dhe identitetin e tij kulturor.