**Trump minimizon “dallimet e mëdha” me Iranin, Qalibaf e akuzon për “gënjeshtra”**
Deklaratat e fundit të presidentit amerikan Donald Trump, i cili minimizoi “dallimet e mëdha” me Iranin, kanë shkaktuar një reagim të ashpër nga kryetari i parlamentit iranian, Mohammad Baqer Qalibaf, i cili e akuzoi Trumpin për “gënjeshtra”. Këto zhvillime vijnë në një kohë bisedimesh të ndërlikuara mes Uashingtonit dhe Teheranit, të cilat përfshijnë statusin e Ngushticës së Hormuzit dhe fatin e rezervave të uraniumit të pasuruar.
Gjatë një fjalimi në Phoenix, Arizona, më 17 prill, Trump theksoi se bisedimet mes dy vendeve do të vazhdonin gjatë fundjavës. “Është një ditë e madhe. Do të shohim si do të përfundojë gjithçka, por duhet të jetë mirë. Janë zhvilluar disa diskutime shumë të mira,” u shpreh ai para gazetarëve. Ai shtoi se negociatat po përparonin dhe se “shumë zhvillime pozitive po ndodhin,” duke përmendur edhe Libanin. Megjithatë, Trump nuk dha detaje rreth afateve kohore, vendndodhjes apo datës së takimeve fizike të ekipeve negociuese.
Ndërkohë, më 18 prill, ushtria pakistaneze njoftoi se ndërmjetësi kryesor i saj, shefi i ushtrisë Asim Munir, kishte përfunduar tre ditë bisedimesh në Teheran. CNN, duke cituar burime iraniane, raportoi se delegacionet do të mbërrinin në Islamabad gjatë fundjavës dhe se bisedimet zyrtare do të rifillonin më 20 prill. Shtëpia e Bardhë nuk dha asnjë koment mbi këtë raport. Më herët, më 11-12 prill, nënpresidenti amerikan JD Vance kishte udhëhequr një delegacion në bisedime me zyrtarë të lartë iranianë në Islamabad. Këto negociata u ndërprenë pa arritur një marrëveshje, me të dyja palët që fajësonin njëra-tjetrën për dështimin.
Në komente të tjera të tij më 17 prill, Trump minimizoi peshën e mosmarrëveshjeve në negociata. “Nuk mendoj se ka shumë dallime të mëdha,” tha ai, duke shtuar: “Nëse ka, unë do t’i zgjidh.” Lidhur me bllokadën e porteve iraniane, ai theksoi se ajo do të hiqej menjëherë sapo të arrihej një marrëveshje. “Kur marrëveshja të nënshkruhet, bllokada përfundon,” u shpreh presidenti.
Paralelisht, më 18 prill, të dhënat nga shërbimi i gjurmimit detar “Marine Traffic” tregonin lëvizjen e anijeve përmes Ngushticës së Hormuzit. Këto përfshinin transportues gazi të lëngshëm (LPG) dhe cisterna nafte e kimikatesh që kalonin në ujërat iraniane, në jug të ishullit Larak. Bllokada amerikane synon anijet “që hyjnë ose dalin nga portet dhe zonat bregdetare iraniane.”
Agjencia “Axios” citoi Trumpin të ketë deklaruar: “Mendoj se do të arrijmë një marrëveshje brenda një ose dy ditësh.” Megjithatë, më vonë po atë ditë (17 prill), Trump paralajmëroi gazetarët se mund të mos e zgjaste armëpushimin (referencë e mundshme për atë 10-ditor mes Izraelit dhe Libanit, i përmendur më herët) pas skadimit të tij më 22 prill. “Ndoshta nuk do ta zgjas, por bllokada do të mbetet,” tha ai.
**Statusi i Ngushticës së Hormuzit**
Një çështje kyçe e negociatave – statusi i Ngushticës së Hormuzit – duket se po drejtohet drejt një zgjidhjeje të mundshme, pavarësisht mosmarrëveshjeve të mbetura dhe shenjave të një përçarjeje të brendshme në udhëheqjen iraniane. Më 17 prill, ministri i Jashtëm iranian Abbas Araqchi deklaroi se Teherani kishte hapur ngushticën për trafikun tregtar për kohëzgjatjen e armëpushimit 10-ditor mes Izraelit dhe Libanit. Trump, nga ana e tij, shkroi në rrjetet sociale: “Irani është pajtuar që të mos e mbyllë më kurrë Ngushticën e Hormuzit. Ajo nuk do të përdoret më si armë kundër Botës!”
Megjithatë, Qalibaf më vonë kundërshtoi, duke thënë se Irani do ta mbyllte sërish ngushticën nëse bllokada amerikane ndaj porteve të tij nuk do të hiqej. “Presidenti i Shteteve të Bashkuara bëri shtatë pretendime brenda një ore, të shtatat ishin të rreme,” shkroi ai në rrjetet sociale. “Ata nuk e fituan luftën me këto gënjeshtra dhe sigurisht që nuk do të arrijnë asgjë në negociata.” Qalibaf, i cili ka udhëhequr delegacionin iranian në negociatat me Uashingtonin, shihet gjerësisht si një ndër figurat më me ndikim pas regjimit iranian.
Ngushtica, një rrugë thelbësore detare që çon në Gjirin Persik dhe që para nisjes së konfliktit përbënte kalimin për 20 për qind të dërgesave globale të naftës dhe gazit natyror të lëngshëm, kishte qenë praktikisht e mbyllur për trafikun që nga sulmet ajrore të SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit më 28 shkurt. Ky bllokim kishte shkaktuar një rritje të menjëhershme të çmimeve të naftës dhe kishte tronditur ekonominë globale. Megjithatë, çmimet e naftës ranë ndjeshëm dhe çmimet e aksioneve u rritën në tregjet botërore më 17 prill, pas njoftimit për rihapjen e ngushticës.
**Fati i uraniumit të pasuruar**
Më 17 prill, presidenti amerikan përsëriti deklaratën e tij se Teherani kishte rënë dakord të hiqte dorë nga rezervat e tij të uraniumit të pasuruar, një material që, në nivele të caktuara pasurimi, mund të përdoret për armë bërthamore. Megjithatë, mbetën paqartësi mbi llojin e saktë të materialit për të cilin fliste Trump. Teherani mohoi kategorikisht çdo marrëveshje për heqjen dorë nga rezervat, duke theksuar: “Uraniumi i pasuruar i Iranit nuk do të transferohet askund.” Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme iraniane, Esmail Baqaei, shtoi: “Transferimi i uraniumit të pasuruar të Iranit në SHBA nuk është ngritur kurrë në negociata.”
Agjencia Reuters citoi Trumpin të ketë përmendur “pluhur bërthamor” dhe të ketë thënë se ai do të merrej “shumë shpejt”. Raporti shpjegonte se kjo referencë mund t’i atribuohej asaj që ai besonte se kishte mbetur pas bombardimeve të instalimeve bërthamore iraniane nga SHBA-ja dhe Izraeli në qershor 2025, megjithëse Trump ndonjëherë i referohet uraniumit të pasuruar si “pluhur bërthamor”. Më vonë, në Phoenix, Trump theksoi sërish temën e “pluhurit bërthamor”. “Dikush tha, si do ta marrim pluhurin bërthamor? Do ta marrim duke hyrë në Iran, me shumë ekskavatorë,” deklaroi Trump. “Por do të hyjmë bashkë me Iranin. Do ta marrim. Do ta sjellim në SHBA shumë shpejt.” Ai shtoi se marrëveshja me Iranin nuk do të përfshinte shkëmbim parash, duke hedhur poshtë raportimet mediatike që kishin sugjeruar se SHBA-ja do të lironte asetet e ngrira iraniane në këmbim të kontrollit mbi uraniumin e pasuruar të Teheranit.