Qeveria e Kosovës ka filluar procedurat për themelimin e Xhandarmërisë, një strukturë sigurie me karakter gjysmë-ushtarak, ndërkohë që ekspertët e sigurisë ngrenë pikëpyetje rreth bazës ligjore, kapaciteteve dhe koordinimit me partnerët ndërkombëtarë.
Kryeministri Albin Kurti theksoi se ideja ka kohë që është menduar, duke specifikuar se kjo forcë do të mbulojë një “zonë e cila është më shumë se policia e më pak se ushtria”. Objektivat kryesorë përfshijnë forcimin e kontrollit kufitar, luftimin e terrorizmit, parandalimin e kontrabandës dhe mbrojtjen e infrastrukturës kritike.
Megjithatë, vendimi ka ngritur dilema të shumta. Ish-komandanti i FSK-së, Kadri Kastrati, shprehu skepticizëm rreth kapaciteteve ekzistuese të vendit. Ai argumentoi se një vendim i tillë duhet të paraprihet nga një analizë e thelluar nga një grup ekspertësh, madje edhe me ndihmën e ndërkombëtarëve, për të vlerësuar ndryshimet e nevojshme, pajisjet, armatimet, kostot dhe bazën ligjore. Kastrati vlerëson se Kosova nuk ka kapacitet ekonomik për të themeluar një njësi paramilitare jashtë Policisë së Kosovës.
Edhe eksperti i sigurisë, Hysen Gecaj, vuri theksin te procedura ligjore, duke deklaruar se themelimi i një formacioni gjysmë-ushtarak nuk mund të startojë thjesht nga niveli ministror apo qeveritar. Sipas tij, një çështje e tillë kërkon përgjegjësinë e Kuvendit të Kosovës. Gecaj shtoi se prania e KFOR-it dhe NATO-s në Kosovë do të thotë se ata nuk pranojnë angazhim ushtarak nga askush tjetër, duke nënkuptuar nevojën për koordinim të ngushtë.
Nga ana tjetër, njohësi i sigurisë Gurakuq Kuçi nga OCTOPUS e cilësoi nismën si “vendim të duhur, por me shumë sfida”. Ai theksoi se Xhandarmëria do të lehtësonte ndjeshëm punën e Policisë së Kosovës, e cila ka shumë detyra brenda vendit. Sipas Kuçit, kjo do të krijonte një “gardë të specializuar” për detyra të rënda si mbrojtja e kufirit, kontrolli i trafikut të drogës, luftimi i terrorizmit dhe veprimet e tjera kriminale.
Çështja e krijimit të Xhandarmërisë ishte gjithashtu pjesë e diskutimeve të Kryeministrit Kurti me zëvendësndihmës Sekretarin e Përgjithshëm për Partneritete në NATO, ambasadorin Kevin Hamilton. Kurti shpjegoi konceptin dhe theksoi rëndësinë e kësaj strukture për forcimin e sigurisë dhe koordinimin me NATO-n.