**Reforma e Çmimeve të Barnave në Kosovë: Zbatimi Has në Sfida të Reja, sipas D+**
Një analizë e re nga organizata Demokraci Plus (D+) zbulon se ligji për nivelizimin e çmimeve të barnave në Kosovë, ndonëse një reformë e domosdoshme, po përballet me sfida të shumta në zbatim, duke shkaktuar vonesa dhe probleme praktike.
D+ thekson se miratimi i Ligjit për Çmimin e Produkteve Medicinale ishte një hap i shumëpritur. Për më shumë se dy dekada, qytetarët e Kosovës paguanin çmime të ndryshme për të njëjtin medikament në farmaci të ndryshme, ndërsa institucionet publike blinin barna me kosto dukshëm më të lartë se tregu.
Por, organizata vë në dukje se zbatimi i kësaj reforme ka hasur në vonesa, kryesisht për shkak të kapaciteteve të kufizuara institucionale. Edhe pse ligji hyri në fuqi në vitin 2023, Lista e parë Zyrtare e Çmimeve filloi të zbatohej vetëm në shkurt të vitit 2025.
Periudha e tranzicionit ka sjellë probleme praktike si mungesa e çmimeve të deklaruara për disa produkte, paqartësi në menaxhimin e stoqeve ekzistuese dhe mungesa të përkohshme të barnave të caktuara, përfshirë tretësirat infuzive NaCl.
Kjo pasqyrohet edhe në një anketë me qytetarë, ku 81% shprehen se ende vërejnë dallime në çmime. Veç kësaj, 40% e tyre nuk janë në dijeni se çmimi zyrtar i medikamentit duhet të jetë i shënuar në banderolë. Vetëm 5% e qytetarëve kanë raportuar raste të dyshuara për mospërputhje çmish, gjë që D+ e lidh me mungesën e një fushate informuese për publikun.
Analiza e D+ nxjerr në pah edhe mangësi në modelin aktual të rregullimit të çmimeve. Ajo thekson se ligji nuk parashikon negociim të drejtpërdrejtë me kompanitë farmaceutike në situata emergjente, siç ishte rasti me sigurimin e vaksinave gjatë pandemisë COVID-19. Organizata gjithashtu shpreh shqetësim për marzhën maksimale prej 7.5% për shitjen me shumicë dhe mungesën e një përkufizimi të qartë për “shpenzimet e tjera”, të cilat mund të ndikojnë negativisht në interesin e operatorëve ekonomikë për të furnizuar tregun me disa produkte. Si pasojë e modelit aktual, thuhet se gjatë vitit 2026 janë tërhequr autorizimet e marketingut për 33 produkte origjinatore, duke ngritur pikëpyetje mbi sigurinë e furnizimit me barna.
D+ ka adresuar edhe çështjen e kontrabandës, duke theksuar se nivelizimi i çmimeve nuk e ka eliminuar këtë fenomen. Të dhënat e Doganës së Kosovës për vitin 2025 tregojnë konfiskimin e 1,823.30 kg produkteve medicinale, me vlerë mbi 93 mijë euro. Kjo, sipas organizatës, dëshmon se lufta kundër kontrabandës kërkon masa më gjithëpërfshirëse, përtej rregullimit të çmimeve.
Si përfundim, D+ rekomandon rishikimin e Ligjit për Çmimin e Produkteve Medicinale. Kërkohet qartësimi i kompetencave institucionale për mbikëqyrje, rishikimi i marzhës prej 7.5%, përkufizimi i “shpenzimeve të tjera”, krijimi i bazës ligjore për negociimin e çmimeve në raste të jashtëzakonshme, si dhe riorganizimi i kompetencave mes Ministrisë së Shëndetësisë dhe mekanizmave teknikë të sistemit. Këto ndryshime, sipas D+, do të rrisin fleksibilitetin, parashikueshmërinë dhe qëndrueshmërinë e reformës së çmimeve të barnave në Kosovë.