Marta Kos, Komisionarja Evropiane për Zgjerim, ka deklaruar se Mali i Zi ka përmbushur pothuajse të gjitha kërkesat për integrimin evropian dhe mund të nënshkruajë marrëveshjen e anëtarësimit në Bashkimin Evropian deri në verën e vitit 2027, kjo me kusht që të vazhdojë me zbatimin e reformave dhe të zgjidhë çështjet e hapura me Kroacinë.
Në një intervistë për Radio Malin e Zi, Kos theksoi se megjithëse çështjet dypalëshe midis Malit të Zi dhe Kroacisë nuk janë pjesë e procesit teknik të negociatave për anëtarësim në BE, zgjidhja e tyre është thelbësore për të siguruar mbështetjen e të gjitha 27 shteteve anëtare.
Ajo vlerësoi se Kroacia ka interesat e saj legjitime, por u shpreh e inkurajuar nga hapat e fundit të Podgoricës drejt zgjidhjes së çështjeve të hapura dhe intensifikimit të dialogut me Zagrebin.
“Për të avancuar në këtë proces në Bruksel, na nevojitet drita jeshile nga të gjitha 27 shtetet anëtare. Kroacia ka interesat e veta dhe flet hapur për to. Më gëzon fakti që Mali i Zi ka ndërmarrë hapa ditët e fundit dhe që dialogu midis Kroacisë dhe Malit të Zi po zhvillohet”, theksoi Kos.
Ajo shtoi se Mali i Zi ka përmbushur pjesën më të madhe të kërkesave në procesin e integrimit evropian, por theksoi se përparimi i mëtejshëm varet nga zbatimi i plotë i reformave dhe zgjidhja e mosmarrëveshjeve me vendet fqinje.
**Kos vlerëson ndryshimet kushtetuese në Mal të Zi**
Komisionarja evropiane vlerësoi posaçërisht vendimin e Kuvendit të Malit të Zi për të miratuar propozimin për ndryshimin e Kushtetutës, veçanërisht në pjesën që lidhet me verifikimin e integritetit të kandidatëve për anëtarë të Qeverisë.
Sipas saj, ky vendim përbën një hap thelbësor drejt anëtarësimit të plotë të vendit në BE dhe e afron Malin e Zi me mbylljen e Kapitullit 23 të negociatave, i cili adreson gjyqësorin dhe të drejtat themelore.
“Parlamenti i Malit të Zi e ka afruar vendin tuaj edhe një hap drejt qëllimit final, që është anëtarësimi i plotë në Bashkimin Evropian. Ky është vërtet një rezultat i shkëlqyer”, u shpreh Kos.
Ajo theksoi se parlamenti duhet të shërbejë si forumi kryesor ku diskutohen dallimet politike dhe arrihen kompromise.
Duke komentuar mosvotimin për shkarkimin e kryetarit të Kuvendit, Andrija Mandiq, si dhe kritikat ndaj tij për shprehjen e ngushëllimeve familjes së të dënuarit për krime lufte, Ratko Mladiq, Kos theksoi se vetëm Kuvendi mund të vendosë për udhëheqjen e tij.
Megjithatë, ajo potencoi se në Bashkimin Evropian nuk ka vend për glorifikimin e kriminelëve të luftës.
“Pajtimi dhe respekti për viktimat janë me rëndësi thelbësore për ne në Evropë”, deklaroi Kos, duke shtuar se liderët politikë, veçanërisht ata që mbajnë pozita të larta, kanë përgjegjësinë të kontribuojnë në pajtimin dhe respektimin e vlerave evropiane.
**Mali i Zi, në qendër të vëmendjes së BE-së**
Duke folur për samitin e Procesit të Berlinit, që do të mbahet në Budva, Kos vlerësoi se Mali i Zi po tërheq gjithnjë e më shumë vëmendjen e liderëve evropianë.
Sipas saj, rezultatet e arritura nga Podgorica po vlerësohen pozitivisht nga shtetet anëtare dhe anëtarësimi i Malit të Zi mund të shërbejë si një motivim i fortë për vendet e tjera të rajonit që aspirojnë integrimin evropian.
“Evropa e sheh qartë se kush do të jetë anëtari ynë i ardhshëm”, u shpreh Kos, duke theksuar interesimin e liderëve evropianë për përparimin e Malit të Zi.
Ajo njoftoi se në samit do të diskutohet edhe për mënyrat konkrete se si Bashkimi Evropian mund ta mbështesë vendin për të përfunduar negociatat dhe për t’u bërë anëtar me të drejta të plota.
Kos theksoi se zgjerimi i BE-së ka një rëndësi të thellë gjeopolitike dhe se anëtarësimi i Malit të Zi do të përbënte një mesazh të fuqishëm edhe për vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor.
**Mali i Zi si anëtari i 28-të i BE-së në vitin 2028**
E pyetur se sa realist është nënshkrimi i marrëveshjes së anëtarësimit deri në verën e vitit 2027, Kos u shpreh optimiste.
Ajo theksoi se ky synim mund të realizohet nëse Mali i Zi vazhdon me ritmin aktual të reformave dhe tregon përkushtim të palëkundur në zgjidhjen e çështjeve të hapura me Kroacinë.
“Është realiste dhe kjo më gëzon. Për herë të parë që nga viti 2013, kur Kroacia ishte shteti i fundit që u anëtarësua në BE, ju jeni në rrugën drejt nënshkrimit të kësaj marrëveshjeje”, deklaroi ajo.
Kos theksoi se përmbushja e plotë e të gjitha reformave dhe respektimi i marrëdhënieve të mira fqinjësore mbeten kushtet kyçe për realizimin e këtij synimi.
“Anëtari i 28-të në vitin 2028 – ky është vizioni që ne në Bruksel e mbështesim me forcë”, tha komisionarja evropiane.
Në fund të intervistës, Kos foli edhe për synimin e saj personal për t’u ngjitur në majën e Bobotov Kuk në Mal të Zi, duke e cilësuar këtë ngjitje si një simbol të rrugëtimit të vendit drejt Bashkimit Evropian.
Sipas saj, arritja në majë kërkon përpjekje të palodhura, këmbëngulje dhe kujdes në çdo hap, njësoj si procesi i ndërlikuar i integrimit evropian.