**Dilema Kushtetuese: A mund Kuvendi të ndryshojë ligjin e kthyer nga Presidentja? Rasti i vitit 2012 si precedent**
Debati mbi mundësinë e Kuvendit të Kosovës për të ndryshuar një ligj të kthyer nga Presidentja është rikthyer në qendër të vëmendjes, pas kthimit nga Presidentja Justina Shiroka-Pula të Ligjit për ndryshimin dhe plotësimin e Ligjit për Dhomat e Specializuara. Kjo dilemë juridike risjell në kujtesë një vendim të Gjykatës Kushtetuese të vitit 2012, i cili sqaroi kompetencat e institucioneve në raste të tilla.
**Precedenti i vitit 2012: Rasti Jahjaga**
Në ditën e fundit të majit të vitit 2012, Presidentja e atëhershme e Kosovës, Atifete Jahjaga, iu drejtua Gjykatës Kushtetuese për të vlerësuar kushtetutshmërinë e procedurës së miratimit të Ligjit për pensionet e pjesëtarëve të Forcës së Sigurisë së Kosovës (FSK). Një muaj më parë, Jahjaga e kishte kthyer ligjin në Kuvend për shqyrtim të ri, duke propozuar një nen që do t’i lejonte Qeverisë të shkurtonte përfitimet në rast të mungesës së fondeve publike, me qëllim që të mos rrezikonte sigurinë financiare të shtetit.
Megjithatë, Komisioni funksional i Kuvendit nuk e miratoi amendamentin e propozuar. Më 3 maj 2012, Kuvendi votoi kundër kërkesës së Presidentes, e cila mori vetëm 34 vota pro nga 71 deputetët e pranishëm.
Pas ankesës së Jahjagës, Gjykata Kushtetuese vendosi se Kuvendi nuk kishte shkelur Kushtetutën. Në vendimin e saj, Gjykata theksoi se Kushtetuta e Kosovës nuk i njeh Presidentit të drejtën për të propozuar amendamente në ligjin e kthyer për shqyrtim të ri, ndryshe nga praktika në disa shtete të tjera, si Lituania.
**Rasti aktual i vitit 2026 dhe qëndrimet e palëve**
Ky vendim i Gjykatës Kushtetuese i vitit 2012 është rikthyer në debat pas vendimit të Presidentes Justina Shiroka-Pula për ta kthyer në Kuvend Ligjin për ndryshimin dhe plotësimin e Ligjit për Dhomat e Specializuara, me kërkesë të Grupit Parlamentar të Partisë Demokratike të Kosovës (PDK).
Kryetarja e Kuvendit, Albulena Haxhiu, ka deklaruar se deputetët nuk kanë hapësirë për të bërë ndryshime të tjera në ligjin e kthyer nga Presidentja. “Kuvendi do të vendosë, do të ketë ligj apo nuk do të ketë ligj. Nuk ka hapësira për të bërë ndryshime ligjore ose amendamente të tjera, sepse këtë çështje e ka sqaruar tashmë Gjykata Kushtetuese në një vendim të mëhershëm,” tha ajo.
Rregullorja e Punës së Kuvendit, e miratuar më 2022, i njeh Presidentit të drejtën për ta kthyer një ligj për shqyrtim të ri, së bashku me arsyetimet përkatëse, por jo edhe të drejtën për të propozuar ndryshime në tekstin e tij.
Për ta rrëzuar veton presidenciale, nevojiten të paktën 61 vota të deputetëve. Nëse vetoja nuk rrëzohet, konsiderohet se ligji nuk është miratuar. Meqë në këtë rast bëhet fjalë për ndryshimin e një ligji ekzistues, moskalimi i tij do të nënkuptonte se Ligji aktual për Dhomat e Specializuara mbetet në fuqi. Kushtetuta përcakton se Presidenti mund ta kthejë një ligj në Kuvend vetëm një herë.
**Një precedent i veçantë**
Më 22 tetor 2026, një ditë para përfundimit të afatit për vendimmarrje, PDK-ja i kërkoi Presidentes Shiroka-Pula që ta kthente ligjin në Kuvend për shqyrtim të ri, me qëllim të plotësimit të disa dispozitave dhe garantimit të të drejtave kushtetuese të ish-krerëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK) që po gjykohen në Hagë. Presidentja e pranoi kërkesën, duke kërkuar rishqyrtimin e dispozitave që lidhen me juridiksionin dhe mandatin e Dhomave të Specializuara, si dhe me të drejtat kushtetuese të të gjykuarve.
Kthimi i ligjit me kërkesë të një grupi parlamentar përbën një rast të veçantë në historikun parlamentar të Kosovës. Kushtetuta përcakton se Presidenti mund ta kthejë një ligj nëse vlerëson se ai është i dëmshëm për interesat legjitime të Republikës së Kosovës ose të një a më shumë komuniteteve të saj. Bashkimi Evropian e mirëpriti vendimin e Presidentes dhe tha se pret të konsultohet nëse diskutimet për ligjin rifillojnë në Kuvend.
**Mendime të kundërta për procedurën**
Derisa Haxhiu këmbëngul se ligji nuk mund të ndryshohet pas kthimit nga Presidentja, nënkryetarja e Kuvendit nga PDK-ja, Vlora Çitaku, ka deklaruar se ligji do të rishqyrtohet dhe do të hyjë në fuqi brenda afateve të parapara. Ndryshe mendon deputeti i Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës (AAK), Burim Ramadani, i cili thotë se Kuvendi nuk mund të ndryshojë asnjë nen apo paragraf të ligjit të kthyer.
Edhe ish-kryetari i Gjykatës Kushtetuese, Enver Hasani, ka vlerësuar se teksti i ligjit nuk mund të preket më. “Në rastin e një ligji të kthyer nga Presidenti i Republikës për rishqyrtim në Kuvend, nuk mund të ndryshohet asnjë dispozitë e tij. Asnjë presje nuk mund t’i shtohet apo t’i hiqet tekstit të ligjit të miratuar më parë,” tha ai. Sipas Hasanit, çdo ndryshim i përmbajtjes duhet të bëhet përmes një procedure të re legjislative.
Ndërkaq, deputeti i PDK-së, Përparim Gruda, i cili është kritikuar pas miratimit të ndryshimeve, ka këmbëngulur se ligji nuk përmban gabime dhe qëndron prapa çdo dispozite të tij.
**Si u miratuan ndryshimet për Specialen?**
Më 21 shtator 2026, rreth një javë pas shpalljes së vendimit dënues ndaj katër ish-krerëve të UÇK-së, PDK-ja procedoi në Kuvend projektligjin për ndryshimin dhe plotësimin e Ligjit për Dhomat e Specializuara. Më 6 tetor, Kuvendi e miratoi atë me 88 vota pro, asnjë kundër dhe asnjë abstenim. Në favor votuan deputetë të Lëvizjes Vetëvendosje (LVV), PDK-së, AAK-së dhe përfaqësues të komuniteteve jo-serbe, ndërsa Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK) nuk mori pjesë në votim.
Kryeministri Albin Kurti kishte vlerësuar se nisma e PDK-së ishte e ngutshme dhe e pamjaftueshme për nga analiza juridike. LVV-ja e mbështeti projektligjin në të dy leximet, ndonëse kishte shprehur rezerva për përmbajtjen e tij. LDK-ja ishte kundër që nga fillimi. Para shqyrtimit në Kuvend, Ministria e Drejtësisë kishte rekomanduar analizë të mëtejshme të ndryshimeve, veçanërisht për përputhshmërinë e tyre me Kushtetutën dhe detyrimet ndërkombëtare të Kosovës.
**Çfarë parasheh ligji i ndryshuar?**
Projektligji nuk propozon shfuqizimin e Gjykatës Speciale, por synon të kufizojë juridiksionin e saj dhe të transferojë në institucionet e drejtësisë së Kosovës rastet që nuk përfshihen në kompetencat e propozuara.
Ndryshimet e iniciuara nga PDK-ja parashikojnë:
* Kufizimin e dënimit maksimal në 15 vjet burgim.
* Ekzekutimin e dënimeve në Kosovë.
* Mundësinë e faljes nga Presidenti.
* Monitorimin e punës së Dhomave nga organizata ndërkombëtare.
* Kalimin e rasteve jashtë juridiksionit të propozuar te gjykatat e rregullta të Kosovës.
Sipas projektligjit, Specialja do të trajtonte vetëm vepra të caktuara që lidhen drejtpërdrejt me pretendimet për marrje dhe trafikim të paligjshëm të organeve, si dhe vrasje, torturë apo trajtim mizor në vendet e ndalimit të përmendura në raportin e Këshillit të Evropës të vitit 2011. Krimet e tjera të luftës, krimet kundër njerëzimit dhe dhuna politike që nuk lidhen drejtpërdrejt me këto vepra do të përjashtoheshin nga juridiksioni i propozuar. Në këto raste, procedurat do të mund të transferoheshin te institucionet vendore.
Aktualisht, Dhomat e Specializuara janë pjesë e sistemit të drejtësisë së Kosovës, por funksionojnë sipas një kornize të veçantë ligjore, të përcaktuar me nenin 162 të Kushtetutës dhe Ligjin nr. 05/L-053.
Më 16 shtator 2026, Gjykata Speciale dënoi në shkallë të parë katër ish-krerët e UÇK-së me gjithsej 81 vjet burgim: Hashim Thaçin dhe Jakup Krasniqin me nga 25 vjet, Kadri Veselin me 18 vjet dhe Rexhep Selimin me 13 vjet. Palët kanë të drejtën e ankimimit në Gjykatën e Apelit.