Kur çifti Ina dhe David Steiner nga Massachusetts nisi karrierën në gazetari duke mbuluar Silicon Valley në fillim të viteve 2000, bota e teknologjisë ishte ende relativisht e vogël dhe personale.
Startup-et lindnin në garazhe, ndërsa gazetarët shpesh shkruanin artikuj nga tavolina e kuzhinës. Edhe eBay ishte ende një kompani e re ankandesh online, e ngritur mbi idenë se “njerëzit në thelb janë të mirë”.
Ndërsa tregtia online po rritej me shpejtësi, Steinerët hapën revistën elektronike “EcommerceBytes”, të dedikuar për komunitetin e bizneseve të vogla që përdornin platforma si eBay për të shitur produktet e tyre.
“Ishte një mundësi për njerëzit e zakonshëm, për personat me aftësi të kufizuara apo të moshuarit, që të fitonin të ardhura shtesë”, kujton David.
Me kalimin e viteve, “EcommerceBytes” u rrit paralelisht me komunitetin që mbulonte dhe sot numëron më shumë se 600 mijë lexues.
Për 19 vjet, puna e çiftit dukej si një histori suksesi.
Ina merrej me përmbajtjen editoriale, ndërsa David me aspektin teknik të publikimit.
“Kur filluam, WordPress nuk ekzistonte. David duhej të krijonte vetë një sistem që të na lejonte të publikonim pa e kaluar buxhetin”, kujton Ina.
Por ata nuk e kishin imagjinuar kurrë se puna e tyre do t’i kthente në objektivin e një fushate agresive përndjekjeje, të lidhur me vetë kompaninë për të cilën kishin raportuar për dy dekada.
“Kjo ishte si një makth i Stephen King-ut. Një makth i tmerrshëm”, thotë Ina. “Dhe më pas të zbulosh se kompania që kishe mbuluar për 20 vjet ishte pas gjithë kësaj… është surrealiste. Na ka kushtuar jashtëzakonisht shumë, fizikisht dhe mendërisht.”
Nga gazetaria te terrori psikologjik
Rasti i Steinerëve është kthyer në një nga shembujt më tronditës të rreziqeve që mund të përballen gazetarët thjesht për shkak të punës së tyre.
Pas gjashtë vitesh procedurash penale dhe civile, çifti arriti një marrëveshje civile prej 55.7 milionë dollarësh me eBay, në lidhje me veprimet e ish-punonjësve të kompanisë që synonin t’i frikësonin dhe t’i heshtnin.
Fushata e përndjekjes ndodhi gjatë disa javëve në vitin 2019.
Steinerët nisën të merrnin kërcënime online dhe dërgesa shqetësuese në shtëpinë e tyre pranë Bostonit.
Mes tyre kishte merimanga të gjalla, një maskë derri të përgjakur, të ngjashme me atë që përdoret nga vrasësi në filmat “Saw”, si dhe një libër për mënyrën se si të përballosh vdekjen e bashkëshortit.
Revista pornografike të adresuara në emër të Davidit iu dërguan qëllimisht fqinjëve.
Adresa e shtëpisë së tyre u publikua gjithashtu online si vend për shitje spontane në oborr dhe festa për çifte swinger.
“Mendova se ishte një psikopat i vetëm”
Në fillim, çifti nuk kishte asnjë ide se kush ishte pas kërcënimeve.
“Mendova se ishte ndonjë psikopat i vetëm”, thotë Ina.
Ajo i telefonoi motrës dhe i tha që të paralajmëronte familjen të shkëputej prej saj në rrjetet sociale.
“Ishim të tmerruar. Kishim frikë për familjen tonë. Dhe, në njëfarë mënyre, ndjeja edhe turp.”
Ata kaluan në një regjim mbijetese.
Vendosën tenxhere dhe tigane në mënyrë që të bënin zhurmë nëse dikush përpiqej të hynte në shtëpi, instaluan kamera sigurie dhe nisën të flinin në shtretër të ndryshëm.
Arsyeja ishte e frikshme: nëse njëri sulmohej, tjetri duhej të kishte kohë të telefononte policinë.
Për një kohë, as policia lokale nuk po arrinte të kuptonte se çfarë po ndodhte.
Gjithçka filloi të ndryshonte kur Steinerët siguruan targën e një makine që i kishte ndjekur.
Autoritetet zbuluan se automjeti ishte marrë me qira nga një punonjës i eBay duke përdorur kartë krediti të kompanisë.
Prej atij momenti, misteri nisi të zbërthehej me shpejtësi.
Mesazhet që zbuluan armiqësinë
Në atë periudhë, eBay po përballej me presion të madh.
Kompania kishte vështirësi në konkurrencë, përballej me investitorë aktivistë dhe ishte vënë në siklet nga raportimet e Ina-s për paketën e lartë të kompensimit të drejtorit të atëhershëm ekzekutiv, Devin Wenig.
Mesazhet e brendshme mes drejtuesve treguan se sa personale ishte bërë situata.
“Rrëzojeni”, kishte shkruar Wenig për Ina Steiner.
Ndërsa drejtori i komunikimit, Steve Wymer, kishte shkruar:
“Dua të shoh hi. Sado gjatë të zgjasë. Me çdo mjet.”
Pikërisht shprehja “Whatever It Takes” – “çfarëdo që të duhet” – i ka dhënë titullin dokumentarit të ri të Prime Video që rrëfen historinë e çiftit.
Një operacion i organizuar nga brenda eBay
Sipas hetuesve, shefi i sigurisë së kompanisë, James Baugh, drejtoi një grup punonjësish që u përfshinë në fushatën kundër Steinerëve.
Në vitin 2020, Departamenti amerikan i Drejtësisë ngriti akuza ndaj shtatë drejtuesve dhe punonjësve të eBay në lidhje me përndjekjen kibernetike.
Në vitin 2022, Baugh u dënua me 57 muaj burg.
Në vitin 2024, prokurorët federalë arritën një marrëveshje për shtyrjen e ndjekjes penale me vetë eBay.
Kompania pranoi një deklaratë të detajuar faktesh, u përball me gjashtë akuza penale dhe ra dakord të paguante gjobën maksimale penale prej 3 milionë dollarësh.
Marrëveshja prej 55.7 milionë dollarësh
Në procesin civil, Steinerët arritën një marrëveshje prej 55.7 milionë dollarësh.
eBay pranoi gabimet dhe kërkoi falje, por nuk pranoi përgjegjësi ligjore në kuptimin e plotë të pretendimeve civile.
Devin Wenig, i cili dha dorëheqjen si CEO i eBay në vitin 2019, pranoi të paguante 2 milionë dollarë për Steinerët dhe 1 milion dollarë për një organizatë që mbron të drejtat e Amendamentit të Parë, në emër të Ina-s.
Wenig nuk u akuzua penalisht në lidhje me fushatën e përndjekjes.
Por marrëveshjet ligjore nuk e kanë mbyllur makthin personal të çiftit.
PTSD dhe ankth edhe vite më vonë
Pas asaj që përjetuan në vitin 2019, si Ina ashtu edhe David u diagnostikuan me çrregullim të stresit post-traumatik, PTSD.
Të dy ndjekin terapi dhe përdorin ilaçe për të menaxhuar ankthin.
Edhe një dalje e thjeshtë për të blerë ushqime mund të jetë ende stresuese.
David kujton veçanërisht 31-vjetorin e martesës së tyre.
Atë natë, ata e festuan me ton dhe makarona të thata, sepse furnizimet në shtëpi po mbaronin.
“Sa herë që dilja apo përpiqesha të bëja pazar, ndodhte diçka dhe duhej të kthehesha me vrap në shtëpi”, thotë ai.
Dokumentari “Whatever It Takes”
Dokumentari i Prime Video “Whatever It Takes”, me regji të Jenny Carchman, rindërton historinë e Steinerëve me ritmin e një thrilleri.
Filmi zbulon një operacion të sigurisë së korporatës eBay që, sipas përshkrimit të autorit, ngjante me një përzierje mes një njësie kundër terrorizmit dhe një grupi kaotik të rinjsh.
Në fillim, Ina dhe David ishin kategorikisht kundër pjesëmarrjes në dokumentar.
Por më vonë kuptuan se filmi mund t’i ndihmonte miqtë dhe fqinjët të kuptonin sa serioze kishte qenë situata.
“Ndiheshim toksikë”, thotë David. “Nuk donim të përfshinim askënd tjetër në diçka që ishte drejtuar kundër nesh. Prandaj thjesht u mbyllëm në bunkerin tonë.”
Vendosën të vazhdojnë gazetarinë
Pavarësisht frikës dhe traumës, Steinerët vazhduan të publikojnë “EcommerceBytes”.
Një arsye ishte se nuk donin që skandali ta gëlltiste markën që kishin ndërtuar nga zero.
“Kur njerëzit shkruanin për faktin se eBay na kishte shënjestruar, dukej sikur 20 vitet e mia si gazetare nuk ekzistonin”, thotë Ina.
“U reduktova thjesht në ‘ajo gruaja që shkroi artikullin për kompensimin e drejtuesve’.”
Për të, kjo ishte një tjetër formë humbjeje.
Jo vetëm që ishte bërë viktimë e përndjekjes, por identiteti i saj profesional po reduktohej në një incident të vetëm.
A mund t’i falin personat që morën pjesë?
Rasti bëhet edhe më kompleks për shkak të rolit të disa punonjëseve të eBay që u përfshinë në skandal.
Kur një gazetë amerikane publikoi një intervistë relativisht simpatizuese me njërën prej tyre, Ina e pati të vështirë ta pranonte këtë perspektivë.
“Nga këndvështrimi im ishte e thjeshtë: ajo po më përndiqte dhe po më terrorizonte.”
David është edhe më i drejtpërdrejtë.
“Ina është njeri që fal shumë. Por unë ende nuk kam arritur aty.”
68 mijë dokumente dhe një histori edhe më e madhe
Një nga fitoret më të rëndësishme për Steinerët në marrëveshjen civile ishte mungesa e një klauzole konfidencialiteti, NDA.
Kjo do të thotë se ata mund të vazhdojnë të flasin publikisht për rastin dhe të raportojnë mbi zhvillimet e reja.
Gjatë procesit civil morën më shumë se 68 mijë dokumente që u dhanë një pamje shumë më të plotë të asaj që kishte ndodhur brenda kompanisë.
Dokumentet treguan jo vetëm përpjekjen për t’i frikësuar, por edhe dështimet e drejtuesve që lejuan që situata të përshkallëzohej.
Është e vështirë të mos e shohësh gjithë historinë si një formë ekstreme të abuzimit me fuqinë korporative.
Dhe fakti që Wenig më parë kishte drejtuar Thomson Reuters – një nga kompanitë më të mëdha botërore të informacionit dhe lajmeve – i jep historisë një ironi edhe më të errët.
Një histori për mënyrën si ndryshoi Silicon Valley
Rasti i Steinerëve është gjithashtu një kujtesë e mënyrës se si ka ndryshuar Silicon Valley që nga koha kur ata nisën ta mbulonin.
Nga startup-et e vogla dhe atmosfera informale e fillimit të viteve 2000, industria e teknologjisë është kthyer në një sistem me kompani globale, pushtet të jashtëzakonshëm financiar dhe aftësi të mëdha për të ndikuar jetën e njerëzve.
Në këtë ambient, një media e vogël dhe e pavarur si “EcommerceBytes” që raporton pa u përshtatur me interesat e industrisë bëhet edhe më e pazakontë.
Për Steinerët, marrëveshja prej 55.7 milionë dollarësh nuk është thjesht shpërblimi financiar i një beteje që do të donin ta harronin.
Për ta, ajo është edhe konfirmim i vlerës së integritetit profesional dhe i idesë se gazetaria e pavarur vazhdon të ketë rëndësi.
Dhe këtë, lexuesit e tyre e kishin kuptuar prej kohësh.
“Marrim email-e dhe komente ku njerëzit na thonë: ‘E dimë që meritoni të pushoni, meritoni kompensimin dhe sigurinë, por ju lutemi mos ndaloni së publikuari’”, thotë Ina.
“Të kuptosh se puna jonë ka ende këtë rëndësi është jashtëzakonisht domethënëse.” /GazetaExpress/