Pas vendimit të Gjykatës Speciale në Hagë, i shpallur më 16 shtator 2026, imazhi i Kosovës ka pësuar një dëmtim të ndjeshëm, madje edhe qëndrueshmëria e vetë shtetit mund të cenohet. Përballë kësaj situate, theksohet nevoja urgjente për një rikoordinim strategjik me vendet e Quint-it dhe arritjen e një konsensusi të gjerë politik brenda vendit.
Titujt bombastikë të mediave ndërkombëtare kanë vënë në qendër të vëmendjes aktgjykimin ndaj figurës kryesore të padisë, ish-presidentit të Kosovës, duke mos ngurruar t’i ilustrojnë rrëfimet e tyre. Këto raporte krijojnë një perceptim publik, i cili më pas shërben si bazë për diskutime politike dhe vendimmarrje.
Shtetet që sfidojnë ekzistencën e Kosovës tashmë kanë një argument të fuqishëm për të nisur fushata çnjohjeje dhe për të minuar anëtarësimin e Kosovës në organizata e platforma ndërkombëtare. Për të parandaluar këtë, rrjeti diplomatik i Kosovës duhet të angazhohet në mbarë globin për të ruajtur dinamikën e komunikimit me shtetet njohëse dhe për të identifikuar sinjalet e mundshme për çnjohje eventuale, të cilat duhet të evitohen.
Si hap i rëndësishëm, propozohet që, në planin e brendshëm, të krijohet një ambient konsensusi politik përmes ngritjes së një tryeze politike gjithëpërfshirëse, me takime të rregullta për koordinim veprimesh. Ndërsa në planin ndërkombëtar, duhet të rikthehet koordinimi me SHBA-në, Britaninë e Madhe, Francën, Gjermaninë dhe Italinë (Quint-in) për të diskutuar dhe koordinuar jetëgjatësinë e Gjykatës Speciale, ashtu siç ishte rënë dakord për themelimin e saj. Duhet të arrihet një dakordim për afatin kohor të përfundimit të punimeve të Gjykatës Speciale, ose, për arsye teknike dhe financiare, ajo të bartet në Kosovë.
Në aspektin gjyqësor-juridik, verdikti do të atakohet në Gjykatën e Apelit, si përpjekje për të rrëzuar aktgjykimin e shkallës së parë.
Ndërkohë, propozohen dy pista mbi të cilat Gjykata Speciale, apo më saktë gjykatësit e saj, mund të ndikojnë në ngritjen e përgjegjësisë profesionale dhe institucionale. Në aspektin institucional, Kuvendi i Kosovës, si themelues i kësaj gjykate, duhet të rikthejë autoritetin e monitorimit dhe kontrollit. Në këtë drejtim, Kuvendi mund të kërkojë raportime mbi shpenzimet e Gjykatës Speciale, përbërjen e personelit, financimin, kostot dhe numrin e të punësuarve. Gjithashtu, Kuvendi duhet të sqarojë sesi Gjykata Speciale i interpreton ligjet, veçanërisht lidhur me mundësinë e ndjekjes penale të serbëve. Dhe, nëse një gjë e tillë është e mundur, pse deri më tani nuk ka pasur serbë të akuzuar dhe të gjykuar nga kjo gjykatë, duke marrë parasysh se shumica dërrmuese e krimeve të luftës gjatë atij konflikti janë kryer nga Beogradi.
Pista e dytë është koordinimi me Uashingtonin, Londrën, Parisin, Berlinin dhe Romën (Quint-in) për anëtarësimin e Kosovës në Këshillin e Evropës, duke plotësuar përgjegjësitë ndërkombëtare të vendosura si kusht, të cilat Kosova kishte dështuar t’i përmbushë.
Me anë të këtyre veprimeve diplomatike, besohet se prokurorët dhe gjykatësit e Gjykatës Speciale do të ishin më të ndërgjegjshëm dhe përgjegjës për të funksionuar në kuadrin ligjor, kushtetues, politik dhe shoqëror të Republikës së Kosovës, qofshin ata profesionistë me prejardhje të ndryshme kulturore-juridike.
Shtrohet pyetja logjike: A i shfuqizon pushimi i funksionimit të Gjykatës Speciale aktgjykimet e saj?