Protestat në Tiranë: Studenët vazhdojnë, Rama refuzon dorëheqjen
Tiranë, Shqipëri – Protestat studentore në Shqipëri kanë hyrë në ditën e tretë, me mijëra protestues që janë mbledhur dhe marshojnë në rrugët e Tiranës. Studenët deklarojnë se protesta është kundër rritjes së kostove të arsimit dhe korrupsionit, ndërsa një kërkesë thelbësore e tyre ka qenë edhe dorëheqja e qeverisë së udhëhequr nga kryeministri Edi Rama.
Nga ana tjetër, Kryeministri Rama mohoi mundësinë e dorëheqjes si pasojë e protestave. Sipas citimit të agjencisë së lajmeve Reuters, Rama deklaroi se “nuk do të lejonte dhunën të pengonte Shqipërinë në arritjen e synimit për t’u anëtarësuar në Bashkimin Evropian”.
**Përshkallëzimi i Dhunës dhe Reagimet**
Dita e dytë e protestave, më 14 tetor, u shënua nga përleshje të ashpra që zgjatën disa orë. Dhjetëra protestues dhe zyrtarë policorë u lënduan. Protestuesit i vunë zjarrin dy ndërtesave qeveritare dhe dy bankave, si dhe hodhën gurë në drejtim të policisë. Përveç objekteve publike, u dëmtuan edhe disa biznese private, si dhe një zyrë e “Kolegjit të Evropës”, hapur në bashkëpunim me Bashkimin Evropian.
Kryeministri Rama, përmes një videoje para objektit të dëmtuar të Kolegjit të Evropës, dënoi ashpër dhunën e së mërkurës, duke e lidhur atë me opozitën. “Këto janë duart e një opozite e cila me maska të verbërish përpara me zjarr dhe me hekur kërkon ta rikthejë Shqipërinë aty ku Shqipëria nuk do të rikthehet kurrë,” tha Rama në Facebook më 15 tetor.
Ndërkaq, zyra e Bashkimit Evropian në Shqipëri, po ashtu dënoi “dhunën e përshkallëzuar dhe shkatërrimin e pronës publike dhe private” në një deklaratë publike më 15 tetor.
**Çfarë Ndodhi më 14 Tetor**
Qendra Spitalore Universitare “Nënë Tereza” njoftoi se 23 oficerë policie, 5 protestues dhe 1 kalimtar morën ndihmë mjekësore pas përleshjeve. Policia përdori topa uji dhe gaz lotsjellës për të shpërndarë protestuesit, disa prej të cilëve dogjën ndërtesën e Ministrisë së Arsimit dhe asaj të Drejtësisë, përmbysën kontejnerë mbeturinash dhe dëmtuan biznese lokale. Një degë e Raiffeisen Bank pranë Ministrisë së Arsimit u përfshi nga zjarri, sipas Reuters. Protestuesit thyen edhe portën e ndërtesës së Kuvendit. Kryetari i Kuvendit, Niko Peleshi, e quajti të “papranueshëm” shënjestrimin e institucioneve, duke theksuar se “dhuna dhe shkatërrimi nuk i shërbejnë asnjë kauze”. Policia e Shtetit njoftoi ndalimin e 35 protestuesve.
Kjo është protesta më e dhunshme kundër korrupsionit në Tiranë që prej nisjes së tyre në maj, duke përbërë një sfidë në rritje për qeverinë Rama. Përshkallëzimi i dhunës pason një verë me protesta paqësore, nxitur fillimisht nga planet për ndërtimin e një resorti luksoz në bregdetin e paprekur të jugut të Shqipërisë.
Një studente, e cila kërkoi të mos identifikohej, deklaroi: “Ky është një revolucion. Jemi lodhur nga protestat paqësore. Nuk do të ndalemi derisa Rama të japë dorëheqjen”, teksa hidhte gurë në drejtim të policisë. Protestues të tjerë brohoritën “Dorëheqje” dhe “Policia e krimit”. Organizatorët shprehen se po protestojnë për kushte më të mira studimi, tarifa më të përballueshme dhe mundësi punësimi.
**Perspektiva e Analistëve dhe Kërkesat e Protestuesve**
Analisti Redion Qirjazi vlerëson se protestat studentore mund të jenë shprehje e një pakënaqësie më të gjerë shoqërore, që kapërcen çështjet arsimore. Sipas tij, mungesa e perspektivës, vështirësitë ekonomike dhe pasiguria për të ardhmen janë ndër shqetësimet kryesore, krahas mosbesimit ndaj institucioneve dhe klasës politike. Qirjazi thekson se lëvizja studentore ka potencial të shënojë fillimin e një mobilizimi më të gjerë qytetar, por suksesi i saj do të varet nga aftësia për të ruajtur mobilizimin dhe zgjeruar mbështetjen.
Përgjatë ditës së protestës, Policia e Shtetit u bëri thirrje protestuesve, përmes rrjeteve sociale, të ruajnë qetësinë dhe të distancohen nga aktet e dhunës. Akuza për përdorim të tepruar të forcës nga policia kanë nxitur hetime, pas publikimit të pamjeve ku një 19-vjeçar u pa me këmbë të dëmtuar. Katër efektivë dhe një shef rendi janë pezulluar, ndërsa Avokati i Popullit ka nisur gjithashtu një shqyrtim mbi proporcionalitetin e përdorimit të forcës.
Kërkesat fillestare të studentëve lidheshin me kushtet në universitete, koston e studimeve, mungesën e mbështetjes financiare dhe vështirësitë për punësim. Megjithatë, protesta e së martës kishte edhe një kërkesë politike: largimin e Qeverisë Rama. Arvina Lleshi, aktiviste dhe organizatore e protestës, deklaroi për Radion Evropa e Lirë se nuk ka më vend për negociata: “Ka vetëm një kërkesë: Largimin e Qeverisë Rama. Pa dorëheqje, nuk ndalojmë”.
Lleshi e lidhi protestën me tubimet e lëvizjes “Revolucioni Flamingo”, e cila zhvillohet prej më shumë se katër muajsh dhe kundërshton qeverinë. Kjo lëvizje filloi si kundërshtim ndaj një projekti turistik luksoz në Zvërnec dhe gradualisht u shndërrua në një mobilizim më të gjerë kundër korrupsionit dhe pabarazisë ekonomike. Kërkesat e tyre përfshijnë dorëheqjen e qeverisë, formimin e një qeverie teknike kalimtare dhe zgjedhje të lira, si dhe anulimin e projektit në Zvërnec.
Qeveria shqiptare nuk iu përgjigj kërkesës së Radios Evropa e Lirë për koment mbi protestën dhe thirrjet për dorëheqje. Megjithatë, zëvendëskryeministrja Albana Koçiu dënoi dhunën ndaj institucioneve dhe pronës publike, pa iu përgjigjur drejtpërdrejt kërkesave politike të protestuesve.
Kjo valë protestash studentore kujton ato të dhjetorit 2018, ku mijëra studentë protestuan kundër tarifave të larta universitare dhe kushteve të dobëta. Megjithëse qeveria mori disa masa, pakënaqësitë vazhduan, duke kulmuar në mobilizimin aktual që shkon përtej kërkesave arsimore, duke vënë në qendër përgjegjësinë politike të qeverisë.